About Me

My photo
శ్రీమతి భమిడిపాటి బాలాత్రిపురసుoదరి పేరుతో బాల సాహితీవేత్తగా మీ అ౦దరికీ నేను పరిచయమే! నేను వెలువరిoచిన ముoగిటిముత్యాలు బాలల గేయ కావ్యo తెలుగుభాషోద్యమ కోణoలోoచి చేసిన ప్రసిధ్ధ రచన.ఇప్పటివరకూ 116 మహర్షుల చరిత్రలు,అవతారాల కథలు,అనే పరిశోధనాత్మక రచనలు,యోగి వేమన జీవిత చరిత్ర,బoగారుకలలు,కొత్తబ౦గారులోక౦ వ౦టి 15 పుస్తకాలు వెలువడ్డాయి. కృష్ణాజిల్లారచయితలసoఘo ద్వారా అనేక జాతీయసదస్సులకు నిర్వహణా బాధ్యతలు చేపట్టాను.తానా,అమెరికా వారి ఆధ్వర్యoలో జరిగిన సదస్సులో తెలుగువారి పoడుగలపైన నా పరిశోధనాపత్రo ప్రశoసలు పొoదిoది. 2010లో వoగూరు ఫౌoడేషన్ వారి అoతర్జాతీయ రచయిత్రుల మహాసభలలో బాలసాహిత్యమూ-రచయిత్రుల పాత్ర,.శ్రీ శ్రీ బాలసాహిత్యo వ౦టి పరిశోధనా పత్రాలు పలువురి ప్రశoసలు పొoదాయి. బoదరు డచ్ కోటలో జరిగిన కృష్ణాజిల్లా చారిత్రక వైభవo సదస్సులో కృష్ణాజిల్లా టెలీకమ్యూనికేషన్స్ పైన ప్రత్యేక ప్రసoగo చేశాను. నా కథలు, కవితలు , శీర్షికలు, సీరియల్సూ వివిథ వార, మాస పత్రికలలో నిర్విరామoగా వస్తున్నాయి.కనకదుర్గ ప్రభ,భక్తిసుధ,చిత్సుధ మొదలైన ఆధ్యాత్మిక పత్రికలలో కూడా తరచూ కనిపిస్తూ ఉoటాయి.ఉయ్యూరు సరసభారతి వారు,కైకలూరు సాహితీ మిత్రులు ఉగాది ఉత్తమ కవయిత్రి పురస్కారాన్ని అoదిoచి గౌరవిoచారు.విజయవాడ సిధ్ధార్థ మహిళా కళాశాల వారు నన్ను సత్కరిoచారు.వృత్తి రీత్యా విజయవాడ బిఎస్ఎన్ఎల్ లో సీనియర్ సూపర్ వైజర్ గా పనిచేస్తున్నాను.

మన ఆరోగ్యం మే నెల 2018 మాసపత్రికకి
రంజాన్ మాసం
   ముస్లింలకి అత్యంత పవిత్ర రంజాన్‌ మాసం ఆధ్యాత్మికంగా ఎంతో ప్రాముఖ్యమున్న మాసం. ప్రత్యేక ప్రార్థనలు, కఠిన ఉపవాస దీక్షలు, దానధర్మాలు, ఆధ్యాత్మిక సందేశాలతో సాగుతుంది. మహ్మద్‌ ప్రవక్త హజరత్‌ రసూల్‌ ఇల్లల్లాహి మానవులను కష్టాల నుంచి కాపాడేందుకు ఈ మాసాన్ని సృష్టించినట్లు చరిత్ర చెబుతోంది.
  ఈ మాసంలో రోజుకు ఐదు పర్యాయాలు నమాజ్‌తో పాటు ప్రత్యేక ప్రార్థనలు చేస్తారు. ఈ పవిత్ర మాసంలో దానధర్మాలకు కూడా ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది. ఈ నెలలో చనిపోతే నేరుగా స్వర్గానికి చేరుతారని, నరకపు ద్వారాలు మూసి ఉంటాయని ముస్లింల నమ్మకం.
ఉపవాస దీక్షలు
   రంజాన్‌ మాసం ఉపవాస దీక్షలు ప్రారంభమవుతాయి. ఈ మాసంలో ముస్లింలు తెల్లవారు జామున నాలుగు గంటలకే ఆహారం తీసుకుంటారు. అనంతరం సూర్యాస్తమయం వరకు నీరు, ఆహారం, కనీసం ఎంగిలి కూడా మింగకుండా కఠోర ఉపవాస దీక్ష చేపడతారు.
  వయస్సులో తారతమ్యం లేకుండా చిన్న, పెద్ద, ముసలి వారు సైతం భక్తి శ్రద్ధలతో ఉపవాస దీక్షలో ఉంటారు. ఉపవాస దీక్షలతో బలహీనతలు, వ్యసనాలను జయించవచ్చని ఇస్లాం మత గురువులు చెబుతారు. ఉపవాస దీక్షల వల్ల జీర్ణశక్తి పెరిగి ఆరోగ్యంగా ఉంటారని శాస్త్రం చెబుతుంది. ఉపవాస దీక్షలు (రోజా)సహారీతో ప్రారంభమై ఇఫ్తార్‌తో ముగుస్తాయి.
ఇఫ్తార్‌ విందులు
  ఖర్జూరపు పండుతిని దీక్ష విరమించే ముస్లింలు దీక్ష విరమించాక వివిధ రకాలైన రుచికరమైన వంటకాలను భుజిస్తారు. పలు ప్రాంతాల్లో ఉపవాస దీక్షను ఉప్పుతో కూడా విరమిస్తారు. ఈ వంటకాలతో పాటు సంప్రదాయ వంట హలీమ్‌ను తయారు చేసే హోటళ్ళు ఈ నెలంతా కొనుగోలుదారులతో బిజీబిజీగా ఉంటాయి. 
సుర్మాతో కళ్లకు కొత్త అందం
    కళ్లకు సుర్మాపెట్టుకోవడం కూడా ముస్లింలు సున్నత్‌ గానే భావిస్తారు. ప్రవక్త హజరత్‌ మహ్మద్‌ సదా సుర్మా పెట్టుకునేవారని అంటారు. కళ్లకు రాసుకునే సుర్మా పౌడరు రూపంలో కాటుకలాగే ఉంటుంది. ముస్లింలు అందమైన భరిణెల్లో వీటిని దాచుకొని ఇంటికి వచ్చిన అతిథులకు అత్తరుతో పాటు కళ్లకు పెట్టు కోవడానికి కూడా ఇవ్వడం సంప్రదాయం. ప్రతి నమాజుకు ముందు సంప్రదాయం ప్రకారం ముఖం, కాళ్ళు, చేతులు శుభ్రం చేసుకుని సుర్మా పెట్టుకుంటారు.
నమాజ్‌ విశిష్టత
  ప్రతి మాసంలోను శుక్రవారం రోజున ముస్లింలు నమాజ్‌ చేయడం పరిపాటి. ఇక రంజాన్‌ మాసంలో మత పెద్దలతో నమాజ్‌ చేయించడం ప్రశస్తమైనది. మస్‌జిద్‌కు వెళ్ళలేనివారు ఉన్న స్థలాన్ని శుభ్రం చేసుకొని, ప్రార్థన చేసి భగవంతుడి కృపకు పాత్రులవుతారు. ముస్లింలు రంజాన్‌ ఆఖరు పది రోజులు ఇళ్ళు వదలి మసీదుల్లో ఉంటూ మహాప్రవక్త అల్లాహ్‌ గురించి ప్రార్థనలతో ఆథ్యాత్మిక భావాన్ని అలవర్చుకుంటారు.
దానధర్మాలు
   తాము సంపాదించిన దానిలో పేదవారికి కనీసం నూటికి రూ.2.50పై, గోధుమలు, సేమియా, వస్త్రాలు, బంగారం దానం చేయాలని ఖురాన్‌ చెబుతోంది. రంజాన్‌ నెలలో ఇలా దానం చేస్తే పేద వారు కూడా పండుగ పూట సంతోషంగా ఉంటారని ముస్లిం పెద్దలు చెబుతుంటారు.
ఈదుల్‌ ఫితర్‌
   రంజాన్‌ పండుగను ఈదుర్‌ ఫితర్‌ అని అంటారు. బాలచంద్రుడిని దర్శించిన తరువాతి రోజు ఉదయం పండుగను జరుపుకొంటారు. పండుగ ప్రార్థనలను ఈద్గాలోనే జరుపుతారు. నమాజ్‌ అనంతరం ముస్లింలు, ముస్లిమేతరులు ఒకరినొకరు ఆలింగనం చేసుకుని ఈద్‌ శుభాకాంక్షలను తెలుపుకొంటారు. పండుగ రోజు షీర్‌ ఖుర్మా అనబడే తీయటి సేమియాను తప్పక వండుతారు.
రంజాన్‌ కోసం మసీదుల ముస్తాబు
   రంజాన్‌ మాసం ప్రారంభాన్ని పురస్కరించుకుని ముస్లింలు ఆయా ప్రాంతాల్లోని మసీదులను ప్రార్థనల కోసం ప్రత్యేక హంగులతో ముస్తాబు చేస్తారు. మసీదులు నూతన శోభతో ఉపవాస ప్రార్థనల కోసం సిద్ధమవుతాయి. మసీదులకి రంగులు వేయడంతో పాటు విద్యుత్‌ దీపాలంకరణలు, మరమ్మతులు పూర్తి చేస్తారు. అలాగే సహారీ, ఇఫ్తారీల ఏర్పాట్లు కూడా చేస్తారు. ముఖ్యంగా రాత్రి వేళల్లో ప్రత్యేక తారావీహ్‌ నమాజ్‌లను ఆచరించేందుకు మసీదుల్లో ఖురాన్‌ హాఫిజ్‌లను కూడా ఏర్పాటు చేయడం జరుగుతుంది.
రంజాన్‌ మాసంలో ప్రత్యేకతలు
   ఈ మాసంలో సహృదయంతో, దైవభక్తితో సత్కార్యం చేసిన వ్యక్తికి ఇతర మాసాల్లో చేసిన ఫరజ్‌కి లభించే పుణ్యఫలం లభిస్తుంది. ఫరజ్‌ని ఆచరిస్తే ఇతర మాసాల్లో లభించే డబ్భై విధులకు సమానమైన పుణ్యఫలాలు ప్రాప్తమవుతాయి.
   దివ్య ఖురాన్‌ ఈ మాసంలోనే అవతరించింది.
   హజరత్‌ దావూద్‌కు ఈ మాసంలోనే జబూర్‌గ్రంథం ఇవ్వబడింది.
   హజరత్‌ జిబ్రాయిల్‌ ప్రతి సంవత్సరం ఈ మాసంలో మహాప్రవక్తకు దివ్య ఖురాన్‌ను సంపూర్ణంగా        వినిపించేవారు.
   రోజా(ఉపవాసదీక్ష) విధిగా నిర్ణయించబడింది.
   రంజాన్‌ మాసం ప్రారంభం కాగానే ప్రత్యేక తారావీహ్‌నమాజ్‌ ఆదేశించబడింది.
   వెయ్యి రాత్రుల కంటే పుణ్యప్రదమైన లైలతుల్‌ఖద్ర్‌’ (షబేఖదర్‌) ఈ మాసంలోనే ఉంది.
   ఆర్థిక ఆరాధన అయిన జకాత్‌చెల్లించడం, నిరుపేదల హక్కు అయిన ఫిత్రాదానం చేయడం దైవ ప్రసన్నత చూరగొనే మౌనవ్రతం పాటించడం ఈ నెలలోనే జరుగుతుంది.
   మహ్మద్‌ ప్రవక్తకు రంజాన్‌ నెలలో ఇరవై వకటవ తేదీన ప్రవక్త పదవి లభించింది.
   మొట్టమొదటి బదర్‌ ధర్మ సంగ్రామం ఈ నెలలోనే జరిగింది.
   నమాజ్‌ దుష్టచింతనల్ని. దురాగతాల్ని, కుహనా సంస్కారాన్ని ఎదుర్కోగలదు. సత్ప్రవర్తనను నేర్పించగలదు. సత్ప్రవర్తనగల వ్యక్తి సర్వేశ్వరుని దృష్టిలో అందరికన్నా మిన్న అని చెప్తుంది ఖురాన్‌. 
   నెల రోజులు కఠోరవ్రతం పాటించినవారి శ్రమకు పరిపూర్ణ  ప్రతిఫలం ఈ రోజే లభిస్తుందని విశ్వాసం. పర్వదినాన ఉదయం స్నానపానాదులు ముగించుకుని వస్త్రాలు ధరించి సుగంధం పన్నీరు పూసుకుని తక్బీర్‌ పఠిస్తూ ఈద్‌గాహ్‌ చేరుకుంటారు.
   అక్కడ ప్రార్థన చేస్తారు. ఇహ్‌దినస్సిరాత్‌ ముస్తఖీమ్‌ (మాకు సన్మార్గాన్ని చూపు). సమస్త మానవాళి హృదయాల్ని సద్బుద్ధితో నింపాలని కోరుతారు. ఈద్‌గాహ్‌లో నమాజ్‌ పూర్తి అయిన తర్వాత అక్కడ సమావేశమైన వారిలో వీలైనంత ఎక్కువ మందిని కలిసి సుహృద్భావంతో చేతులు కలుపుతారు.
    ఈద్‌ ముబారక్‌ తెలియజేసుకుంటారు. అనంతరం ముస్లిమేతర సోదరుల్ని ఇంటికి ఆహ్వానిస్తారు. అమితానందంతో పరస్పరం ఆలింగనం చేసుకుంటారు. విందు ఆరగిస్తారు.
  ఈద్‌విలాప్‌ సమావేశాలు ఏర్పాటు చేస్తారు. ఇవన్నీ మతసామరస్యానికి, పరస్పర సదవగాహనకు, సమైక్యతకు ప్రతీకలు.
   'రంజాన్ లేదా  రమదాన్ (Ramzan, Ramadan) ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ముస్లిం మతస్తులు ఆచరించే ఒక ఉపవాస దీక్షా వ్రతం కేలండర్ లోని మరియు ఇస్లామీయ ఒక ‌నెల పేరు. నెలల క్రమంలో తొమ్మిదవది.
పండుగ, పర్వదినం అంటే శుభవేళ, ఉత్సవ సమయం అని అర్థం.
  పండుగలు మన జీవన స్రవంతిలో భాగమై మన జాతీయతకు, సంస్కృతీ వికాసానికి దోహదం చేస్తూ వున్నాయి. ' పండుగ ' అనేది ఏ మతానికి సంబంధించినదైనా సరే... దాని వెనుక ఒక సందేశం దాగి వుంటుంది. ' పండుగ ' మానావాళికి హితాన్ని బోధిస్తుంది. ముస్లింలు అత్యంత పవిత్రంగా జరుపుకునే  రంజాన్ పండుగ సైతం ఇదే హితాన్ని మానవాళికి అందిస్తుంది.
 'వసంతమైనా  శిలలపైన పూదోట పెరగదు. మెత్తటి మన్ను అయితే మనస్సును దోచే రంగురంగుల పూలు పూస్తాయి. బండరాయిగా మారే దిశవైపు ఎవరి గుండె వెళ్తున్నా, దాన్ని మళ్లించి మెత్తటి మన్నుగా మార్చడం పవిత్ర కర్తవ్యం'- అంటారు పెద్దలు.
   ఏడాదికోసారి నెల రోజులు అలాంటి ఉదాత్త భావాల్ని నేర్పిస్తుంది రమజాన్‌ మాసం!
  




వసంతకేళి హోలి
   హోలీ పండుగని  రంగుల పండుగ అని కూడా అంటారు.  ఈ పండుగను భారత దేశంలోనే కాకుండానేపాల్బంగ్లాదేశ్, ప్రవాస భారతీయులు కూడా జరుపుకుంటారు. భారత దేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్, బంగ్లాదేశ్‌లలో దీన్ని దోల్‌యాత్రా(దోల్ జాత్రా ) లేదా బసంత-ఉత్సబ్ ("వసంతోత్సవ పండుగ") అని అంటారు. హోళీ పండుగని బ్రాజ్ ప్రాంతంలో  కృష్ణుడికి సంబంధించిన మథురబృందావనం, నందగావ్, బర్సానా ప్రాంతాల్లో ఘనంగా జరుపుకుంటారు.
   హోలీ రోజు ఒక్క రంగులకే పరిమితం కాకుండా స్నేహితులతో, బంధువులతో రోజంతా ఆనందంగా గడిపేస్తారు. పంటలు బాగా పండాలని, వర్షాలు సమృద్ధిగా కురవాలని, తామంతా సంతోషంగా పిల్లాపాపలతో సుఖంగా ఉండాలని కోరుకుంటూ జరుపుకునే హోలీని వసంతోత్సవం, కాముని పున్నమి అని కూడా పిలుస్తారు.
   హోలీకి ఇంకో ప్రత్యేకత కూడా ఉంది. తెలిసిన వాళ్లమీద, సన్నిహితుల మీదే కాకుండా తెలియనివాళ్ల మీద కూడా రంగులు చల్లి కొత్త బంధుత్వాలు, బాంధవ్యాల్ని కల్పించుకుంటారు. ఈరోజు శత్రువులు కూడా మిత్రులుగా మారిపోతుంటారు. రాగద్వేషాలకు అతీతంగా అందరినీ ఒకచోట చేర్చేదే హోలీ అని చెప్పుకోవచ్చు.
  దుల్‌‌‌హేతిధులండి మరియు ధులెండి అనే పేరుతో ప్రజలు రంగుల పొడిని, రంగు నీళ్ళని ఒకరిపై ఒకరు జల్లుకుంటూ ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ఫాల్గుణ పౌర్ణమి రోజున మొదలుపెట్టి ఫాల్గుణ బహుళ పంచమి (పౌర్ణమికి ఐదవ రోజు) న పండుగ ముగింపుగా రంగులతో రంగ పంచమి ఉత్సవాన్ని కూడా జరుపుకుంటారు.
హోలీ కథ
   రాక్షసులకు రాజైన హిరణ్యకశిపుడు, చాలా కాలం తపస్సు చేసి, "పగలు-రాత్రిగాని,ఇంటి లోపల-బయటగాని, భూమిపైన-  ఆకాశంలోగాని, మనుషులు-జంతువులతోగాని, అస్త్రాలు-శస్త్రాలతోగాని చావు లేకుండా వరాన్ని పొందాడు. దానితో అతడికి దురహంకారం పెరిగి, స్వర్గం మీద, భూమి మీద దాడి చేసి దేవుళ్ళని పూజించవద్దని తననే  పూజించాలని ఆజ్ఞాపించాడు  
   కాని, హిరణ్యకశిపుడి కుమారుడు ప్రహ్లాదుడు గొప్ప  విష్ణు భక్తుడు. తండ్రి ఎన్నిసార్లు బెదిరించినా ప్రహ్లాదుడు విష్ణువుని ప్రార్థించడం మానలేదు. హిరణ్యకశ్యపుడు తన కొడుకును చంపాలని ఎన్నో విధాలుగా ప్రయత్నించి విఫలుడయ్యాడు.
   చివరిగా, ప్రహ్లాదుడిని మంటల నుంచి రక్షించే శాలువాని ధరించిన తన సోదరి హోలిక ఒడిలో చితిలో కూర్చోవాలని ఆజ్ఞాపించాడు, ప్రహ్లాదుడు తన తండ్రి ఆదేశాలను వెంటనే అంగీకరించి, తనను రక్షించమని విష్ణువుని వేడుకున్నాడు. మంటలు మొదలవగానే అందరూ చూస్తుండగా హోలిక శాలువా ఎగిరి పోయి ప్రహ్లాదుడి మీద పడి అతడిని రక్షించింది. హోలిక మంటల్లో దహనం అయిపోయింది. అప్పటి నుంచి హోలీ పండుగని జరుపుకుంటున్నారు.

హోలీ భోగి మంటలు

  హిరణ్యకశిపుడి చెల్లెలైన హోలిక అనే రాక్షసి దహనానికి సంకేతంగా హోలీ భోగిమంటలని వేస్తారు.   విజయదశమి రోజున రావణుడిని ప్రతిమని దహనం చేసినట్లే ఈ పండుగ రోజు కూడా ప్రతిమను దహనం చేస్తారు. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వివిధ ప్రాంతాలలో రాక్షసుల పరాక్రమం హోలిక దహనంతో అంతం అయిందని దీని అర్థం. ఇప్పటికి కూడా కొన్ని ప్రాంతాల్లో కర్రలను కుప్పగా పోగు చేసి ప్రజలు ఎక్కువగా తిరిగే కూడళ్ళలో లేదా వీధి చివరలో ప్రతిమలను దహనం చేస్తున్నారు. సంప్రదాయ పరమైన పూజలు పూర్తిచేసిన తరువాత మంటలకు ప్రదక్షిణలు చేస్తారు.

దుల్‍‌హెండి

  ముఖ్యంగా సంబరాలను అబీర్, గులాల్‌ అనే అన్ని రంగులతో జరుపుకొంటారు. తరువాత రంగు నీటిని చిమ్మే గొట్టాల ద్వారా ఒకరిపై ఒకరు జల్లుకొంటారు. ఈ రంగు నీటిని తెసు పుష్పాన్ని ఉపయోగించి తయారు చేస్తారు, దీనిని మొదటగా చెట్టు నుంచి సేకరించి ఎండలో ఎండబెడతారు. తరువాత వాటిని నూరి నారింజ-పసుపు రంగులోకి మారడానికి నీళ్లని కలుపుతారు. ఆధునిక కాలంలో రంగు పొడితో ఉన్న గోళాకార వస్తువును విసురుతున్నారు. తగిలిన వెంటనే అది పగిలి, వాళ్ల మీద పొడి రాలుతుంది.

ప్రాంతీయ ఆచారాలు, ఉత్సవాలు

దోల్-పూర్ణిమ (రంగ్ పంచమి) రోజు, ప్రజలు తెల్లని దుస్తులను ధరిస్తారు. ఏ ప్రదేశంలో ఆడాలనుకుంటున్నారో ఆ ప్రదేశంలోకి అందరూ వచ్చి విందులతో ఉల్లాసంగా గడుపుతారు.
  ''హోలి హోలి రంగ హోలి చెమ్మ కేళిల హోలి అంటూ పాడుతూ, డ్యాన్స్‌ చేస్తూ ఉత్సాహంగా జరుపుకుంటారు.   ప్రకృతిలో కనిపించే వర్ణాలన్నీ నర్తిస్తూ ఆవరణంతా రంగుల హరివిల్లవుతుంది. వయో, లింగ భేదాలను పక్కన బెట్టి అందరూ ఒకటిగా మారి జరుపుకునే హోలీ ఎంత అందమైనదో అంత ప్రాచీనమైంది. ఎంత సమష్టితత్వాన్ని కలిగి ఉందో అంత వైవిధ్యాన్నీ చూపెడుతుంది. కనీసం ఒక్క రోజైనా కష్టాలను రంగుల మాటున దాచి నవ్వుల పూవులు వెలయించుకోవడానికి సగటు మనిషికి ఒక అద్భుత అవకాశం ఇస్తోంది.
వసంతకేళి హోలి
  వసంత ఋతువు ఆగమనం మనుషులలో ఉత్సాహమే కాదు ప్రకృతిలో సరికొత్త సొగసు కూడా తెస్తుంది. ఎండిన చెట్లు చిగురించి, పూలు పూస్తాయి. కోయిలలు తమ కమ్మని కంఠంతో వీనుల విందు చేస్తాయి. మల్లెలు సువాసనలు వెదజల్లుతూ గుబాళిస్తాయి.
   ప్రకృతిలోని అందాలన్నీ ఆవిష్కరించే వసంతఋతువు ప్రవేశించిన తర్వాత జరుపుకునే తొలి వేడుక
హోలీ పండుగ. ద్వాపర యుగం నుంచే ఉందని చెబుతారు. తన నెచ్చెలి రాధ తనకంటే తెల్లగా ఉంటుందని కృష్ణుడు తల్లి యశోద దగ్గర వాపోతాడు. అప్పుడు యశోద రాధ శరీరం నిండా రంగులు పూయమని కృష్ణుడికి ఓ సలహా ఇస్తుంది. తల్లి సలహా మేరకు ఆ వెన్నదొంగ రాధను పట్టుకుని ఆమెమీద రంగులు కలిపిన నీటిని కుమ్మరిస్తాడు. దానికి ప్రతిగా రాధ కూడా కృష్ణుడిమీద వసంతం కుమ్మరిస్తుంది. అప్పటినుంచి స్నేహితులు, బంధువులు, ప్రేమికులు ఒకరిమీద మరొకరు రంగులు చల్లుకోవడం ప్రారంభమయింది.
కాముడి-పున్నమి-దహనం  -
     సతీ వియోగంతో తపస్సులోవున్న శివుడికి, హిమవంతుడి కుమార్తె పార్వతినిచ్చి దేవతలు వివాహం చెయ్యాలని అనుకుని శివుడికి తపోభంగం కలిగించడానికి మన్మథుడ్ని  పంపించారు. మన్మథుడు పూలబాణంతో శివుడి మనసుని పెళ్లివైపు మరల్చాడు. తపోభంగం కలిగించిన మన్మథుడ్ని తన మూడవ నేత్రంతో భస్మంచేస్తాడు శివుడు.పతీ వియోగభారంతో మన్మథుడి భార్య రతీదేవి ప్రార్థన విని శివుడు అనుగ్రహించి మమథుడికి ఫాల్గుణ శుద్ధ పౌర్ణమి రోజున శరీరం లేకుండా మానసికంగా బ్రతికే వరాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.కాముడు తిరిగి బ్రతికిన రోజు కనుక కాముడి పున్నమి అని కాముడి దహనం అని పిలుస్తారు.
డోలికోత్సవము -
      పాల్గుణ శుద్ద పౌర్ణమి నాడే వెన్నదొంగ అయిన కృష్ణుడ్ని ఊయలలో (డోలికలో) వేసారట.అందుకే దీనిని డోలికోత్సవం అని పిలుస్తారు.ఈ పండుగను శ్రీకృష్ణుడి నగరమైన మధురలో 16 రోజులు పాటు ఎంతో వైభవంగా నిర్వహించారు అని అంటారు.
రంగుల ఎంపిక- జాగ్రత్తలు
   పూర్వం ఈ పండుగకు ఉపయోగించే రంగులను సంప్రదాయబద్ధంగా తయారుచేసేవారు. ఇవి కళ్ళలోకి పోయినా పెద్దగా హాని కలిగించేవి కావు. అయితే ఇప్పుడు లభించే రంగుల్లో హానికరమైన రసాయనాలు, విషపూరితమైన పదార్థాలు కలుపుతున్నారు. ఇవి శరీరం మీద పడి వెంటనే చర్మం ఎర్రబారడం, దద్దుర్లు రావడం, తిమ్మిరి తదితర బాధలు కలుగుతున్నాయి. ఈ రంగులు కళ్ళలో పడితే పాక్షికంగా లేదా శాశ్వతంగా కంటిచూపు పోయే ప్రమాదం ఉంది. అందుకే రంగుల ఎంపిక విషయంలో కొద్దిపాటి జాగ్రత్తలు పాటించాలి.
   ఆనందానికి ప్రతీకగా జరుపుకునే హోలీ విషాదం కాకుండా కొన్ని జాగ్రత్తలు పాటిస్తే మంచిది. రంగులు చల్లుకుంటూ వాహనాలమీద స్పీడుగా వెళ్ళడం మంచిది కాదు. అదేవిధంగా రోడ్డుమీద కనిపించే అపరిచితులపై కూడా రంగులు చల్లకూడదు. రంగులు పూయించుకోవడం అంటే కొందరు ఇష్టపడరు. అలాంటి వారి జోలికి వెళ్ళకూడదు. వారికి బలవంతంగా రంగులు పూసే కార్యక్రమానికి స్వస్తి పలకండి. వయోవృద్ధులు, పేషంట్ల మీద రంగులు చల్లడానికి ప్రయత్నించకండి. అలాగే ఐదు సంవత్సరాల లోపు వయస్సు ఉన్న పిల్లల మీద కూడా రంగులు చల్లకూడదు.
దేశంలో వివిధ ప్రాంతాల్లో హోలీ వేడుకలు
  ఒరిస్సాలోని జగన్నాథ, పూరీ ఆలయాలలో కృష్ణుడు, రాధ విగ్రహాలు ఉంచి ప్రత్యేక పూజలు జరిపించి ఆ తరువాత వేడుకలు ప్రారంభిస్తారు. గుజరాత్ లో ఈ పండగను అత్యంత ఆనందోత్సాహాల మధ్య జరుపుకుంటారు. మంటలు వేసి దాని చుట్టూ చేరి నృత్యాలు చేస్తూ, పాటలు పాడుతూ ఆనందిస్తారు. అందరూ పెద్ద మైదానం లాంటి ప్రదేశం వద్ద గుమికూడి   ఇంట్లో ఉన్న పాత చెక్కసామానులన్నీ తీసుకొచ్చి మంటలు వేస్తారు.
   మహారాష్ట్రలో హోలీక దిష్టిబొమ్మను దహనం చేస్తారు. హోలీ  వేడుకకి ఒక వారం ముందు యవకులు ఇంటింటికి తిరిగి పాత చెక్క సామానులు సేకరిస్తారు. ఉదయం వేసిన మంటలు సాయంత్రం దాకా మండుతూనే ఉంటాయి. అంత పెద్ద ఎత్తున మంటలు వేస్తారు. ఈ మంటలకు ప్రత్యేకంగా చేసిన స్వీట్లను నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు.
  మణిపూర్లో మగపిల్లలు డబ్బులు ఇస్తేనే ఆడపిల్లలు వాళ్ల మీద రంగులు చల్లుతారు. రాత్రి సమయంలో చిన్నాపెద్దా అందరూ కలిసి ఒక చోట చేరి మంటల చుట్టూ తిరుగుతూ నృత్యం చేస్తారు. ఇక్కడ వారం రోజులపాటు ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. చివరిరోజు కృష్ణుడి ఆలయం వరకు ఊరేగింపు నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు కూడా ఏర్పాటు చేస్తారు. కాశ్మీర్లో  సైనికుల పహారాలో సైనికులతో సహా అందరూ హోళీ ఉత్సవాలలో పాల్గొంటారు.
   పండుగలు ఏవైనా అందరిలో ఉత్సాహన్ని అనందాన్ని నింపేవే. కొన్ని జగ్రత్తలు తీసుకుంటూ అందరినీ కలుపుకుంటూ ఆనందంగా గడపాలి. అందరికీ హోలీ పండుగ శుభాకాంక్షలు!

                                                                                                       
         

అడవిలో తప్పిపోయిన రాజు


అడవిలో తప్పిపోయిన రాజు
   నలమహారాజు గుణగణాల గురించి ఒక హంసద్వారా విన్న దమయంతి అతణ్ణే పెళ్ళి చేసుకోవాలని నిర్ణయించుకుంది. దమయంతి గురించి విని ఆమెనే పెళ్ళి చేసుకోవాలని నలమహారాజు కూడా నిర్ణయించుకున్నాడు. ఆమె ఒక రాజకుమారి, అతడు ఒక రాజకుమారుడు. ఒక్కసారి వాళ్ళు మనస్సులో నిర్ణయం తీసుకున్నాక ఏది ఏమయినా సరే నిర్ణయాన్ని మార్చుకునే ప్రశ్నే రాదు. ఇది పూర్వం నుంచి భారతదేశ చరిత్రలో ఉన్న గొప్పతనం.
   కొంతమంది దేవతలు కూడా దమయంతిని పెళ్ళి చేసుకోవాలని స్వయంవరానికి వచ్చారు. వాళ్ళల్లో ఒకళ్ళని ఎవర్నయినా సరే పెళ్ళి చేసుకోమని చెప్పమని నలుణ్ణి దమయంతి దగ్గరికి పంపించారు. కాని, దమయంతి మాత్రం నలుణ్ణే ఎంచుకుంది. దేవతలు దమయంతిని పరీక్షించడానికే వచ్చామని, పెళ్ళి చేసుకోడానికి కాదని చెప్పి నలదమయంతుల్ని ఆశీర్వదించి వెళ్ళిపోయారు.
  మనిషైనాసరే, దేవుడైనాసరే  స్త్రీ తన మనస్సుని ఒకసారి ఎవరికేనా ఇచ్చిందంటే దానికే కట్టుబడి ఉంటుంది. ఆ వ్యక్తి మరణించినా, వ్యాధితో బాధపడుతున్నా, ధనం మొత్తం పోగొట్టుకుని పేదరికంలో ఉన్నా తన మనస్సుని మార్చుకోదు. ఇది ప్రాచీన కాలం నుంచీ వస్తున్న బారతదేశపు సంప్రదాయం. అదే విధంగా దమయంతి కూడా తన మనస్సుని నలుడికి ఇచ్చింది. వేరే వ్యక్తిని గురించి ఎప్పుడూ ఆలోచించలేదు. దేవతలు ఆమె భావాన్ని గౌరవించి ఆశీర్వదించి వెళ్ళిపోయారు. నలదమయంతుల వివాహం వైభవంగా జరిగిపోయింది. 
   దేవతలు దమయంతిని ఆశీర్వదించి వెళ్ళిపోయినా కలిపురుషుడు మాత్రం వాళ్ళని వదల్లేదు.  చెడు లక్షణాలు కలిగిన కలి దమయంతిని పెళ్ళి చేసుకోవాలని స్వయంవరానికి వచ్చాడు. అప్పటికే స్వయంవరం జరగడం, దమయంతి నలుణ్ణి వరించడం జరిగిపోయింది. కలికి నలుడి మీద అసూయ కలిగింది. అతడి మీద పగ తీర్చుకోవాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. కలి చెడు గుణాలు కలిగినవాడు కనుక. అతడి పగ కూడా అంత భయంకరంగానే ఉంటుంది. అవకాశం కోసం ఎదురుచూసి, ఒక బలహీనమైన క్షణంలో నలుణ్ణి పట్టుకున్నాడు.
   నలుడి సోదరుణ్ణి కలుసుకుని జూదం ఆడడానికి నలుణ్ణి పిలవమని బలవంతం చేశాడు. నలుణ్ణి కూడా ప్రోత్సహించాడు. కలిపురుషుడు తనని ఆవహించి ఉండడం వల్ల నలుడు జూదం ఆడడానికి అంగీకరించి తన సర్వస్వాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు. దమయంతి నలుణ్ణి హెచ్చరిస్తూనే ఉంది. కాని కలి ప్రభావం వల్ల నలుడు ఆమె మాటల్ని గౌరవించలేదు.
    అంతా పోగొట్టుకున్న తర్వాత నలదమయంతులు రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టి అడవికి వెళ్ళి పోయారు. వాళ్ళు రాజ్యంతోపాటు సర్వస్వాన్ని పోగొట్టుకున్నారు. అప్పుడు కూడా కలి పురుషుడు వాళ్ళని వెంబడిస్తూనే ఉన్నాడు. అందువల్ల వాళ్ళు అడవిలో అనేక బాధలు పడ్డారు. నలుడు తన బట్టల్ని కూడా పోగొట్టుకున్నాడు. తన వెంట వచ్చిన భార్య పరిస్థితిని, ఆమె పడుతున్న కష్టాల్ని చూడలేక  పోయాడు. ఒక రోజు రాత్రి నిద్ర పోతున్న సమయంలో ఆమెని అడవిలో ఒంటరిగా వదిలేసి వెళ్ళిపోయాడు. ఆ విధంగా వాళ్ళిద్దరూ విడిపోయారు.
   అప్పుడు కూడా కలిపురుషుడు వాళ్ళని వదల్లేదు. తనతో ఒక్క మాట కూడా చెప్పకుండా తన భర్త అడవిలో తనని ఒంటరిగా వదిలేసి వెళ్ళినందుకు దమయంతి చాలా బాధ పడింది. అయినా తన భర్తని ఒక్క మాట కూడా అనలేదు. ఆమెకి తన భర్తమీద ఉన్న ప్రేమ, నమ్మకం అంత గొప్పవి.
   తను ఒంటరిగా ఉండిపోయినందుకు దమయంతి బిగ్గరగా ఏడ్చింది. కాని ఆమె తన నమ్మకాన్ని వదల్లేదు. తిరిగి తిరిగి ఎలాగో అడవిలోంచి బయట పడి ఒక రాజ్యానికి చేరింది. ఆమె బాధ అర్ధం చేసుకున్న మహారాణి ఆమెకి తన చెలికత్తెగా ఉద్యోగం ఇచ్చింది. దమయంతి తన గురించిన నిజాన్ని ఎప్పుడూ బయట పెట్టలేదు.  చాలా నమ్మకంగా మహారాణికి సేవ చేసి అక్కడ స్థిర పడింది. ఎప్పటికైనా పరిస్థితులు మారి తన భర్తని తప్పకుండా కలుసుకుంటానన్న నమ్మకంతో జీవిస్తోంది. (మనం చెప్పుకుంటున్నది ఒక కథ అయితే మరో విధంగా చెప్పబడిన కథ కూడా ఉంది. ఏ విధంగా చెప్పినా  నలదమయంతుల జీవితం సుఖంగా ఉండాలని కోరుకున్నదే).
   ఒక రోజు దమయంతి నుదుటి మీద ఉన్నకమలం గుర్తుని మహారాణి చూసింది. దాన్ని చూసి ఆమె చాలా కాలం క్రితం తప్పిపొయిన తన సోదరి కుమార్తెగా గుర్తించింది. రాణి అప్పటికే ఆ యువ దంపతుల కన్నీటి గాథని వింది. అందరూ అనుకున్నట్టే తను కూడా నలదమయంతులు ఇద్దరూ ఆ అడవిలోనే మరణించి ఉంటారని అనుకుంది. దమయంతిని ఆ పరిస్థితిలో చూసి నిశ్చేష్టురాలయింది. తనని గుర్తించిన మహారాణికి దమయంతి తన కథ మొత్తం చెప్పింది. జరిగింది విని మహారాణి చాలా బాధపడింది.
   నలుడు కూడా బ్రతికే ఉంటాడని, ఇక్కడికి దగ్గర్లోనే ఎక్కడో కష్టాలు పడుతూ ఉండి ఉంటాడని అనుకుంది. ఎలాగయినాసరే తనకున్న పలుకుబడిని ఉపయోగించి ఆ దంపతుల్ని కలపాలని అనుకుంది. తన మొదటి పని నలుడు ఎక్కడ ఉన్నాడో వెతికించడం. అది కూడా చాలా తెలివిగా జరగాలి. అందుకు రాణి బ్రాహ్మణుల్ని ఎంచుకుంది. వాళ్ళని నలదమయంతుల పేర్లు వెల్లడించకుండా వాళ్ళ కథ మాత్రమే పాటగా పాడుతూ తిరగమంది. ఎక్కడయినా ఎవరయినా ఈ కథ విని దాన్ని గురించి మాట్లాడితే అతడే నలుడు. అటువంటి వ్యక్తి ఎవరయినా తారసపడితే అతణ్ణి రాజ్యానికి తీసుకుని రండి అని చెప్పింది. ఈ పని గడ్డివాములో సూదిని వెతుక్కోడం వంటిదే కాని, అసలు ఎదో ఒక విధంగా వెతకడం మొదలుపెట్టాలిగా. చేసేపనిలో నిబద్ధత పట్టుదల ఉంటే దేన్నయినా సాధించవచ్చు.
   కలిపురుషుడు నలుణ్ణి విడిచిపెట్టలేదు. నలుడు తన భార్యని అడవిలో వదిలి వెళ్ళిపోయినప్పటి నుంచీ దురదృష్టం అతణ్ణి వెన్నాడుతూనే ఉంది. ఉన్న కష్టాలకి తోడు అతణ్ణి ఒక కాలనాగు కాటేసింది. దానివల్ల అతడు తన అందమైన రూపం పోగొట్టుకుని వికారమైన రూపాన్ని పొందాడు. నాగుపాము నలుడితో నలమహారాజా! నేను నిన్ను రక్షించడానికే ఈ పని చేశాను. మంత్రించిన ఈ బట్టని నీ దగ్గర ఉంచుకో. సరయిన సమయంలో దీన్నిధరించు. నీ అందమైన రూపం తిరిగి నీకు వచ్చేస్తుంది అని చెప్పి మంత్రించిన బట్టని అతడికి ఇచ్చి వెళ్ళిపోయింది.
   నలుడు తన వికారమైన రూపంతోనే తిరుగుతూ ఒక రాజ్యానికి చేరుకున్నాడు. అతడిలో ఉన్న మంచి లక్షణాల ప్రభావాన్ని ఆపడం కలి పురుషుడి వల్ల కూడా కాలేదేమో...అతడికి రథాన్ని వేగంగా నడపగలగిన సామర్ధ్యం ఉండడం వల్ల రథసారథిగా రాజుగారి దగ్గర పనికి కుదిరాడు.
   నలుడు రథాన్ని చాలా వేగంగా నడపగలడు. అందువల్ల తక్కువ సమయంలోనే రాజుగారి దగ్గరున్న రథ సారథుల్లో మొదటివాడుగా నిలిచాడు. అతడి నైపుణ్యానికి రాజుగారు సంతోషించారు. అతడి వికారమైన రూపం అతడి విద్యకి  ఏ మాత్రం అడ్డు రాలేదు. ఏది ఎలా జరిగినా విధి అతడితో భయంకరంగా ఆడుకుంది. నలుడు తన భార్యని అడవిలో క్రూర జంతువుల మధ్య వదిలి వచ్చేశాడు. ఏదయినా క్రూరజంతువు ఆమెని చంపేసిందేమో కుడా తెలియదు. అదే జరిగితే నలుడు తనని తను ఎప్పటికీ క్షమించుకోలేడు.
   అతడి కష్టాల్లోకి అనుకోకుండా ఒక వెలుగురేఖ ప్రసరించింది. ఒకరోజు బ్రాహ్మణుడు పాడుతున్న పాట ఒకటి విన్నాడు. ఆ కథ పూర్తిగా తనకు సంబంధించిందే. ఆ పాట విని గట్టిగా ఏడవడం మొదలుపెట్టాడు. బ్రాహ్మణుడు అది గమనించి నలుడి దగ్గరికి వెళ్ళి అతడి వివరాలు అడిగి తెలుసుకుని వెంటనే మహారాణికి ఈ విషయం చెప్పడానికి తమ రాజ్యానికి వెళ్ళిపోయాడు. తన భార్య దమయంతి  బ్రతికే ఉందని తెలుసుకుని నలుడు ఒక్కసారి ప్రశాంతమైన మనస్సుతో గట్టిగా గాలి పీల్చుకున్నాడు. బ్రాహ్మణుడు వెళ్ళి తను కథ పాడగానే విని ఏడ్చిన మనిషి గురించి వివరాలు మహారాణికి చెప్పాడు. అది విని మహారాణి, దమయంతి కూడా ఆశ్చర్యపోయారు.
   వికారమైన ఆకారంలో ఉన్న సారథిని, అతడికి  రథాన్ని నడపడంలో కల నైపుణ్యాన్ని తెలుసుకున్న మహారాణి తరువాత విషయాల్ని చాలా జాగ్రత్తగా నడిపింది. నలుడు సారథిగా పనిచేస్తున్న రాజుకి మాత్రమే ఒక ఆహ్వాన పత్రిక పంపించింది. అది మరుసటి రోజు జరగబోతున్న స్వయంవరానికి మాహారాజుని తప్పకుండా రమ్మని కొరుతూ పంపించిన ఆహ్వనం. అంత తక్కువ సమయంలో జరగబోతున్న స్వయంవరానికి తప్పకుండా రమ్మని పంపించిన ఆహ్వానాన్ని చూసి రాజు ఆశ్చర్యపోయాడు.
   ఆ రోజుల్లో అటువంటి ఆహ్వానం వచ్చినప్పుడు వెళ్ళకపోతే రాజులు దాన్ని చాలా అవమానంగా భావించేవాళ్ళు. వెంటనే నలుణ్ణి పిలిచి రథం తీసి బయలుదేరమన్నాడు. అందవికారంగా ఉన్నా కూడా ఆ సారథి మీదే మహారాజుకి నమ్మకం ఎక్కువ. ఇద్దరూ బయల్దేరారు. దార్లో రాజుగారు పైన వేసుకున్న వస్త్రం గాలికి ఎగిరి పోయింది. రాజు తను పైన వేసుకునే వస్త్రం ఎగిరి పోయిందని నలుడు రథాన్ని ఆపితే వెళ్ళి తెచ్చుకుంటానని చెప్పాడు. కాని నలుడు రాజుతో అయ్యా! మనం ఇప్పటికే వందల మైళ్ళు దాటి వచ్చేశాం. మీ వస్త్రం తెచ్చుకోవాలంటే మళ్ళీ వందల మైళ్ళు వెనక్కి వెళ్ళాలి. అది జరిగే పని కాదు అన్నాడు.  నలుడు మహారాజుని స్వయంవర సమయానికి నగరానికి చేర్చాడు.
   అక్కడికి వెళ్ళాక స్వయంవరానికి తమకు తప్ప మరే రాజులకి ఆహ్వానం పంపించలేదని రాజుకి అర్ధమయింది. అది నలుణ్ణి తమ రాజ్యానికి రప్పించడానికి మహారాణి చేసిన తెలివైన ఏర్పాటు. దమయంతి నలుడు కలిసి మాట్లాడుకునేందుకు మహారాణి వీలు కల్పించింది. తమ కథ విని ఏడ్చిన అందవికారమైన రథ సారథిని చూసి కొంచెం సేపు దమయంతి తికమక పడింది. ఇంత అందవికారంగా ఉన్న ఇతడు తన భర్తేనా..? కాకపోతే తమ కథ ఇతడికి ఎలా తెలుస్తుంది..? కష్టాలు వచ్చినప్పుడు ఇద్దరూ కలిసే భరించారు. ఆమెకి తన భర్త సుఖంగా ఉండడం, తను అతనికి సేవ చెయ్యడమే ముఖ్యం.
   అమె అతడి గురించి తెలుసుకోవడం కోసం అడవిలో భార్య చీరలో భాగాన్ని తీసుకుని వెళ్ళిన విషయాన్ని ప్రస్తావించేలా చేసింది. ఆ పని చేసింది నలుడే కాబట్టి అతడు ఏడ్చాడు. ఇప్పుడు నలుడి మనస్సులో కూడా కొన్ని ప్రశ్నలు ఉన్నాయి. ఒక్క క్షణం అతడు ఆమె పాతివ్రత్యాన్ని శంకించాడు. ఒక మంచి కుటుంబంలో జన్మించి, పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన దమయంతి వంటి స్త్రీ మళ్ళీ స్వయంవరానికి ఎలా ఒప్పుకుంది అనేది అతడి సందేహం. ఇద్దరూ ఒకళ్ళని ఒకళ్ళు ప్రశ్నించుకుని సందేహాలు తీర్చుకున్నారు. ఇప్పుడు ఇద్దరి మనస్సులు స్వచ్ఛంగాను, ప్రశాంతంగా ఉన్నాయి.
   తనకు నాగరాజు మంత్రించి ఇచ్చిన బట్టని ధరించి తన అసలు రూపాన్ని పొందాడు. ఇప్పుడు వికారమైన రూపం పోయి అందమైన రూపంతో యువకుడైన నలమహారాజు దమయంతి ఎదుట నిలబడ్డాడు. రాజు నలుణ్ణి చూసి తన దగ్గర రథ సారథిగా పనిచేసిన వ్యక్తి చక్రవర్తి నలమహారాజని తెలుసుకుని నిశ్చేష్టుడయ్యాడు. దమయంతి చాలా సంతోష పడింది.
   నలమహారాజు తన సోదరుడితో మళ్ళీ జూదం ఆడి అతణ్ణి ఓడించి తన రాజ్యాన్ని, సంపదల్ని, భార్యని తిరిగి పొందాడు. భార్యని తీసుకుని తన రాజ్యానికి చేరుకున్నాడు. నలదమయంతులు ఎన్ని కఠిన పరీక్షలు ఎదురయినా చివరికి వాటిని అధిగమించి సంతోషంగా చాలా కాలం జీవించారు.
   నిస్వార్ధం, స్వచ్ఛమైన మనస్సు, ధర్మప్రవర్తన కలిగిన వ్యక్తిని ఏ శక్తీ నాశనం చెయ్యలేదు 

మన ఆరోగ్యం మాసపత్రిక 2018ఫిబ్రవరి
సంకష్టహర గణపతి వ్రతము
శుక్లాంబరధరంవిష్ణుంశశివర్ణంచతుర్భుజం
ప్రసన్న వదనం ధ్యాయేత్ సర్వ విఘ్నోప శాంతయే
   గణేశ పురాణం ప్రకారం వినాయకుని ఉపాసన ప్రాథమికంగా రెండు విధాలు. అవి 1. వరద గణపతి పూజ 2. సంకష్టహర గణపతి పూజ. వీటిలో వరద గణపతి పూజ చాలావరకు అందరికీ తెలిసినదే, అది మనమందరమూ ప్రతీ సంవత్సరమూ చేసుకునే  'వినాయక చవితి'. అన్ని రకాల వరాల్నీ మనకి అనుగ్రహించే ఈ వరద గణపతినే సిద్ధి గణపతి, వరసిద్ధి గణపతి అని కూడా పిలుస్తూ ఉంటారు.
   సంకష్టహర చతుర్థి నాడు ప్రత్యేకంగా ఏమీ పాటించరు కానీ ఉపవాసముండి, సాయంకాలం చంద్రదర్శనం చేసిన తర్వాత భోజనం చేస్తారు. వినాయకుడిని పూజించడం రాత్రి నెలవంక చూడటం ఈ రోజు విశేషాలు.
సంకష్టహర గణపతి పూజా విధానం:  భక్తి శ్రద్ధలతో యధాశక్తిగా నైవేద్యానికి తగిన పదార్థాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటారు.  ప్రీతిగా ఎర్రని వస్త్రం, ఎర్రని చందనం, ఎర్రని పూలు, ధూపం దీపం, నైవేద్యం గణపతికి సమర్పించుకుంటారు. గణపతిని మందారపూలతో పూజించడం విశేషంగా అనుకుంటారు. శక్తి కొలదీ విగ్రహం పెట్టుకుని గాని, పటము పెట్టుకునిగానీ గణపతిని పూజించవచ్చు.
   జిల్లేడు గణపతి లేదా అర్క గణపతి మూర్తిని పూజిస్తే కోరుకున్న కోరికలు తొందరగా తీరతాయని భక్తుల విశ్వాసం.
      మన పూర్వీకులు దైవం ప్రసన్నమై ప్రీతి చెంది కోరిన కోరికలు తీరుస్తారని  కొందరు దేవుళ్ళకి కొన్ని పదార్థాలను విశేషించి నివేదించాలని చెప్పారు. అదేవిధంగా వినాయకుడికి దూర్వా లేదా గరిక అని ఆకుని నివేదించడం విశేషం. లేతగా ఉండే గరికపోచలు 3 అంగుళాలకు మించకుండా ఆరోగ్యకరమైన వాటిని వినాయకుడికి నామాలు చెబుతూ నివేదిస్తారు. కుడుములు  తప్పనిసరిగా గణపతికి నైవేద్యంగా పెడతారు.
 సంకటనాశన గణేశ స్తోత్రం:
   నారద ఉవాచ - ప్రణమ్య శిరసా దేవం గౌరీపుత్రం వినాయకమ్, భక్తావాసం స్మరేనిత్యం, ఆయుష్కామార్థసిద్ధయే! ప్రథమం వక్రతుండం చ, ఏకదంతం ద్వితీయకమ్, తృతీయం కృష్ణపింగాక్షం, గజవక్త్రం చతుర్థకమ్, లంబోదరం పంచమం చ, షష్ఠం వికటమేవ చ, సప్తమం విఘ్నరాజం చ, ధూమ్రవర్ణం తథాష్టమమ్, నవమం ఫాలచంద్రం చ, దశమం తు వినాయకమ్, ఏకాదశం గణపతిం, ద్వాదశం తు గజాననమ్! ద్వాదశైతాని నామాని త్రిసంధ్యం యః పఠేన్నరః! న చ విఘ్నభయం తస్య సర్వసిద్ధికరం ప్రభో! విద్యార్థీ లభతే విద్యాం, ధనార్థీ లభతే ధనమ్, పుత్రార్థీ లభతే పుత్రాన్, మోక్షార్థీ లభతే గతిమ్, జపేద్గణపతిస్తోత్రం షడ్భిర్మాసైః ఫలం లభేత్! సంవత్సరేణ సిద్ధిం చ, లభతే నాత్ర సంశయః అష్టేభ్యో బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ, లిఖిత్వా యః సమర్పయేత్! తస్య విద్యా భవేత్సర్వా గణేశస్య ప్రసాదతః! ఇతి శ్రీ నారద పురాణే సంకట నాశన గణేశా స్తోత్రం సంపూర్ణం
సంకష్టహర గణపతి వ్రతము:
   గణపతిని పూజించి పూజల్లో చవితి పూజ విశేషమైనది. పౌర్ణమి తర్వాత వచ్చే చవితికి వరదచతుర్థి అని, అమావాస్య తర్వాత వచ్చే చవితికి సంకష్టహర చతుర్థి అని పేరు.
   ఈ రోజున వినాయకుడిని భక్తిశ్రద్ధలతో పూజిస్తారు. కోరుకున్న కోరికలు నెరవేరడానికి సంకష్టహర చతుర్థి నాడు గణపతి వ్రతాన్ని దీక్షని ఆచరించడం విశేషమని చెబుతారు.
   వినాయకుడి విశిష్టత భారతీయ ఋషులు సమాజాన్ని సంఘాన్ని లోతుగా పరిశీలించి జీవన విధానంలో అధ్యాత్మ ప్రాతిపదికలుగా కొన్ని ఆచారాలను నిర్దేశించారు. అందులో ప్రతి పూజలోనూ ప్రారంభంలో విఘ్నేశ్వరుడిపూజ చేయడంవల్ల ఘన బాధలు తొలగుతాయని ఎందరో దేవతలు ఉన్నా ఆది పూజ్యుడు గా వినాయకుని పూజించడం అవసరమని అన్నితెలియచేశారు.
 వ్రత విధానము:
   సంకష్టహర చతుర్థి 3, 5,11 లేదా 21 నెలలు ఆచరిస్తారు. ఈ వ్రతాన్ని సంకష్టహర చతుర్థి రోజున ప్రారంభిస్తారు.   ప్రారంభించేరోజున శుచిగా స్నానం చేసి, ఎరుపు లేదా తెలుపు నూలు బట్టని తీసుకుని, పసుపు పెట్టి, కుంకుమ వేసి స్వామిని భక్తితో తల్చుకుని, మనసులో ఉన్న కోర్కెను స్వామికి విన్నవించుకుని, మూడు గుప్పెళ్ళ బియ్యం ఆ బట్టలో పొయ్యాలి.
   రెండు ఖర్జూరాలు, రెండు వక్కలు, దక్షిణ, తమలపాకులు అందులో ఉంచి మరోసారి స్వామిని తల్చుకుని మూట కట్టాలి. ఈ ముడుపును స్వామి ముందు ఉంచి, ధూపం సమర్పించి, కొబ్బరికాయ, పళ్ళు నివేదన చెయ్యాలి.
   తరువాత గణపతి ఆలయానికి వెళ్లి, గుడి చుట్టూ 3,11 లేదా 21 ప్రదక్షిణాలు చెయ్యాలి. అవకాశామున్నంతవరకు గణపతికి ప్రీతికరమైన గరిక వంటివాటితో పూజించడం ఉత్తమం. గణపతి ఆలయానికి వెళ్లడం సాధ్యం కాని పక్షంలో ఇంట్లోనే ఒకచోట గణపతి ప్రతిష్ట చేసి ప్రదక్షిణ చేయవచ్చును.
    పూజామందిరంలో ఉన్న గణపతిని కదపడం మంచిది కాదు. నివేదన చేసిన పళ్ళు సమర్పించడంగాని, పూజ ఎంత భారీగా  చేసాం అనేది ముఖ్యం కాదు. ఎంత శ్రద్దాభక్తులతో స్వామికి పూజ చేసాము అనేదే అత్యంత ముఖ్యమైన విషయం.
   సాయంత్రం స్నానం చేసి, దీపం వెలిగించి, స్వామిని పూజించాలి. వ్రతం రోజున సూర్యాస్తమయం వరకు ఉడికించిన పదార్థాలుగాని, ఉప్పు వేసిన పదార్ధాలుగాని ఆరగించకూడదు. పాలు, పళ్ళు, పచ్చి కూరగాయలు తినవచ్చును.
    వ్రతం చేయడానికి నిర్ణయించుకున్నన్ని చవితి రోజులలోను (సంకష్టహర చతుర్థి రోజు) ఈ నియమాలు పాటించాలి. చంద్రోదయం జరిగిన తరువాత, చంద్ర దర్శనం లేదా నక్షత్ర దర్శనం చేసుకొని ధూప దీప నైవేద్యాలను సమర్పించి మడిగా భుజించాలి.
    అనుకున్న సంకష్టహర చతుర్థి రోజులు పూర్తి అయ్యేక ముడుపు కట్టి పెట్టిన బియ్యంతో పొంగళిచేసి, స్వామికి నైవేద్యం సమర్పించి, అప్పుడు సాయంత్రం భుజించాలి. ఇటువంటి నియమాలు పాటించడం కష్టమని భావించేవారు, పాటించలేని వారు, రోజంతా ఉపవాసం ఉండి సంకటనాశన గణేశస్తోత్రం చదివి, గణపతి ఆలయం సందర్శించినా కూడా తగిన ఫలితం దక్కుతుంది.
   ఉపవాసం కూడా చేయలేనివారు, చతుర్థినాడు కనీసం నాలుగుసార్లు అయినా సంకటనాశన గణేశ స్తోత్రం పఠించడం ఉత్తమం.
వ్రత కథ :
   పుత్ర సంతానం లేని కృతవీర్యుడు చేసిన తపస్సు పితృలోకంలో ఉన్న అతని తండ్రిని కదిలించింది. అతడు బ్రహ్మదేవుడిని ప్రార్థించి తన పుత్రుడికోసం ఈ వ్రతాన్ని పుస్తకరూపంలో పొందినట్లూ, దానిని స్వప్నంలో దర్శనమిచ్చి కృతవీర్యుడికి ప్రసాదించినట్లూ గణేశ పురాణం తెలియచేస్తోంది.
 కృతవీర్యుడు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించి గణపతి అనుగ్రహంతో కార్తవీర్యార్జునుడి వంటి పుత్రుడిని పొందిన విషయం ఇంద్రుడి వల్ల తెలుసుకున్న శూరసేనుడనే మహారాజు తానూ సంకష్టహర గణపతి వ్రతం ఆచరించి, తనతో పాటు తన రాజ్యంలోని ప్రజలనందరినీ వినయకుడి లోకానికి తీసుకువెళ్ళగలిగినట్లూ  ఈ వ్రత కథ తెలియచేస్తోంది.
వ్రత ఫలితము:
   గణేశ పురాణంలో అనేక కథల రూపంలో సంకష్టహర గణపతి వ్రతం చెయ్యడం వలన కలిగే లాభాలు వివరించారు. వాటిలో పుత్ర సంతాన ప్రాప్తి, బ్రహ్మహత్యాపాతక నాశనము, వికలాంగ దోష నిర్మూలనము, రాజ్య ప్రాప్తి, కుజ దోష నివారణము, క్షయ వ్యాధి  శమనము, బానిసత్వ విముక్తి, క్రోధోపశమనము, అకాల మృత్యు హరణము, కుష్ఠు వ్యాధి నివారణము, జ్ఞాన ప్రాప్తి, మహిమ, నష్ట వస్తు ప్రాప్తి, మనోభీష్ట సిద్ధి, యుద్ధ విజయము, గురు అనుగ్రహము, ఇంద్రియ పటుత్వము మొదలైనవి అనేకం ఉన్నాయి.
     గణేశ ఉపాసకులు ఈ వ్రతాన్ని వివాహాలకు ఆటంకాలను తొలగిస్తుందని, సంతానాన్ని ప్రసాదిస్తుందని, దూరమైన బంధువులను తిరిగి కలుపుతుందని, జాతకదోషాలను పోగొడుతుందని గొప్ప వ్రతంగా తెలియజేస్తున్నారు.
   వరద గణపతి పూజకి శుక్ల చతుర్థి ఎల ముఖ్యమో.. సంకష్టహర గణపతి వ్రతానికి కృష్ణ చతుర్థి (బహుళ చవితి) ముఖ్యం.  మంగళ వారంతో కూడిన కృష్ణ చతుర్థి మరింత ముఖ్యం. దానినే అంగారక చతుర్థి లేదా భౌమ చతుర్థి అని పిలుస్తారు. అవి సంవత్సరానికి ఒకటి రెండు సార్లు వస్తూ ఉంటాయి.
   అనారోగ్యాలతోను, కుటుంబ సమస్యలతోను బాధపడుతున్నవాళ్లు సంకష్టహర గణపతిని ఆశ్రయించి విధి విధనాలతో పూజిస్తే సకల బాధలు తొలగి ప్రశాంతమైన జీవితాన్ని పొందగలరు.  అందరు సుఖసంతోషాలతో ఉండాలని ఆ సంకష్టహర గణపతిని ప్రార్థిస్తూ...